الشيخ نجم الدين الطبسي ( مترجم : ابهرى ، معزى ، رمضانى )

92

موارد السجن في النصوص والفتاوى ( حقوق زندانى و موارد زندان در اسلام ) ( فارسى )

اهل سنّت تصريح به حبس كرده‌اند . آراى فقيهان شيعه 1 . شيخ مفيد : حاكم حق دارد كسى كه عمدا كافر ذمّى را كشته است كيفرى سخت دهد . « 1 » 2 . شيخ طوسى : اگر مسلمانى كافرى را بكشد ، قصاص نمىشود ؛ چه آن كافر ، معاهد باشد يا مستأمن يا حربى . معاهد همان ذمّى است و مستأمن آن است كه با امان بر ما وارد شده باشد ؛ نامه‌اى يا كار ديگرى مثل تجارت داشته باشد و امثال آن و حربى آن است كه جداى از مسلمانان و بدون هيچ رابطه‌اى در دار الحرب زندگى كند . در حكم آن ، اختلاف است و اگر ثابت شود كه قصاص نمىشود بايد تعزير شود و ديه و كفّاره بپردازد . « 2 » 3 . ابن زهره : همچنين اگر به قتل اهل ذمّه عادت داشته باشد كشته مىشود از باب اين كه در زمين فساد مىكند نه از باب قصاص . « 3 » 4 . محقق حلّى : . . . پس مسلمان به جهت قتل كافر ، ذمّى باشد يا مستأمن يا حربى ، كشته نمىشود ، ولى تعزير مىشود و ديهء قاتل را از او مىگيرند . گفته شده : اگر به قتل اهل ذمّه عادت دارد ، پس از پرداخت ما به التفاوت ديه ، قصاص ، جايز است . « 4 » آراى ديگر مذاهب 5 . مدوّنة الكبرى : ابن قاسم مىگويد : از مالك به من خبر رسيده كه گفته است : هرگاه مرد مسلمانى به عمد كافرى ذمّى يا عبدى را بكشد صد تازيانه مىخورد و يك سال زندانى مىشود . « 5 » 6 . ابن حزم : اگر مسلمان عاقل بالغ ، به عمد يا خطا كافر ذمّى يا مستأمن را بكشد قصاص نمىشود و ديه و كفّاره هم بر او نيست ؛ ولى به خصوص در صورت عمد ، تأديب مىشود و به زندان مىافتد تا توبه كند و ديگر آزار نرساند . . . .

--> ( 1 ) . مقنعه ، ص 739 . ( 2 ) . مبسوط ، ج 7 ، ص 5 . ( 3 ) . غنية النزوع ، ص 407 . ( 4 ) . شرائع الاسلام ، ج 4 ، ص 211 . ( 5 ) . ج 6 ، ص 403 .